Bronvermelding
Alle 120 methodieken in GGZ Methodieken Toolbox zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderbouwde theorieën en breed erkende praktijkmodellen uit de geestelijke gezondheidszorg. Hieronder vindt u per categorie de oorspronkelijke auteurs en bronnen.
De methodieken zijn in eigen bewoordingen beschreven en vertaald naar de Nederlandse GGZ-praktijk. De visuele werkbladen zijn eigen producties op basis van de genoemde bronnen.
Categorieën
🩺 Hulpverlening 💡 Inzicht & Bewustwording ⚡ Gedachten & Gedrag ❤️ Emotie & Regulatie 🎯 Doelen & Verandering 🌐 Sociaal Netwerk 👨👩👧👦 Gezin & Jeugd ⛓️ Verslaving 🧘 Mindfulness 🚨 Crisis & Stabilisatie🩺 Hulpverlening (13 methodieken)
| Methodiek | Auteur(s) | Jaar | Bron |
|---|---|---|---|
| 8 Stappen Dans | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Algemeen hulpverleningsmodel |
| Flowchart | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Algemeen hulpverleningsmodel |
| Proces bij Weerstanden | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Gebaseerd op motiverende gespreksvoering (Miller & Rollnick) |
| 12 Vormen van Weerstand | William R. Miller & Stephen Rollnick | 1991 | Motivational Interviewing — Guilford Press |
| Copingvragen | Insoo Kim Berg & Steve de Shazer | 1988 | Oplossingsgerichte therapie — Brief Family Therapy Center, Milwaukee |
| Gesprekstechnieken | Carl Rogers, Miller & Rollnick | Divers | Persoonsgerichte therapie (Rogers, 1951) en motiverende gespreksvoering |
| PDCA Cyclus | W. Edwards Deming | 1950 | Out of the Crisis (1986) — MIT Press. Oorsprong: Walter A. Shewhart (1939) |
| Balint Methode (Intervisie) | Michael Balint | 1957 | The Doctor, His Patient and the Illness — Pitman Medical Publishing |
| De 5 Stappen Methode (Intervisie) | Diverse auteurs | n.v.t. | Intervisie: Samen leren — H. Hendriksen (2009) |
| Evaluatie volwassen cliënt & samenwerking | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Evaluatie-instrument — standaard hulpverleningspraktijk NL |
| Evaluatie kind cliënt & samenwerking | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Evaluatie-instrument — standaard kinder- en jeugd GGZ NL |
| Evaluatie ouder en kind cliënt & samenwerking | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Evaluatie-instrument — standaard kinder- en jeugd GGZ NL |
| STARR Methode | Diverse auteurs (HR/onderwijs) | n.v.t. | Situatie, Taak, Actie, Resultaat, Reflectie — criteriumgericht interviewmodel |
💡 Inzicht & Bewustwording (20 methodieken)
| Methodiek | Auteur(s) | Jaar | Bron |
|---|---|---|---|
| Schaalvragen | Steve de Shazer & Insoo Kim Berg | 1986 | Clues: Investigating Solutions in Brief Therapy — W.W. Norton |
| KOP Schema Checklist | GGZ-standaard (NL) | n.v.t. | Klachten, Omstandigheden, Persoonlijke kenmerken — GGZ-diagnostiek |
| Krachten en Aandachtsgebiedenanalyse | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Strengths-based approach (Saleebey, 1992) |
| Eisenhower Model | Dwight D. Eisenhower / Stephen Covey | 1989 | The 7 Habits of Highly Effective People — Free Press (Covey) |
| Cirkel van Betrokkenheid en Invloed | Stephen R. Covey | 1989 | The 7 Habits of Highly Effective People — Free Press |
| Zelfredzaamheidsradar | GGD / RIVM (NL) | 2010 | Zelfredzaamheid-Matrix — GGD Amsterdam / ggdghorkennisnet.nl |
| Piramide van Maslow | Abraham Maslow | 1943 | A Theory of Human Motivation — Psychological Review, 50(4) |
| Kernkwadranten | Daniel Ofman | 1992 | Bezieling en Kwaliteit in Organisaties — Servire |
| Kernkwadrant Werkblad | Daniel Ofman | 1992 | Bezieling en Kwaliteit in Organisaties — Servire |
| 5G Schema | Jeffrey Young / CBT-traditie | 1990 | Gebaseerd op CGT — Gebeurtenis, Gedachte, Gevoel, Gedrag, Gevolg |
| Draagkracht & Draaglast | Karasek & Theorell / GGZ-traditie | 1990 | Healthy Work — Basic Books. Breed gebruikt in NL hulpverlening |
| IJsberg van McClelland | David McClelland | 1973 | Testing for Competence Rather Than Intelligence — American Psychologist |
| Neerwaartse Pijltechniek | Aaron T. Beck / David Burns | 1980 | Feeling Good: The New Mood Therapy (Burns) — William Morrow |
| Mannelijke & Vrouwelijke Energie | Carl Jung | Divers | Animus/Anima — The Archetypes and the Collective Unconscious (1959) |
| Jouw Innerlijke Familie | Richard C. Schwartz | 1995 | Internal Family Systems Therapy — Guilford Press |
| Zelfvertrouwen Bouwen | Nathaniel Branden | 1994 | The Six Pillars of Self-Esteem — Bantam |
| Modi Overzicht | Jeffrey Young | 1990 | Schema Therapy: A Practitioner's Guide — Guilford Press |
| Basisbehoeften en Schema's | Jeffrey Young | 1990 | Schema Therapy: A Practitioner's Guide — Guilford Press (2003) |
| Cirkel van 8 | Diverse auteurs (IMP-model) | n.v.t. | Interpersoonlijk model — gebaseerd op Leary's Circumplex (1957) |
| Trigger Boom | GGZ-methodiek / diverse bronnen | n.v.t. | Visuele werkvorm triggeranalyse — breed gebruikt in CGT en traumatherapie |
⚡ Gedachten & Gedrag (21 methodieken)
| Methodiek | Auteur(s) | Jaar | Bron |
|---|---|---|---|
| ABC Schema | Albert Ellis | 1955 | Reason and Emotion in Psychotherapy (1962) — Lyle Stuart. RET/REBT-model |
| Stoplicht | Diverse auteurs (CGT / kinder-GGZ) | n.v.t. | Impulscontrole werkvorm — breed gebruikt |
| Vitaliteitspiramide | Albert Sonnevelt | n.v.t. | Vitaliteitsmodel — albertsonnevelt.nl |
| Negatieve vs Positieve Gedachten | Aaron T. Beck | 1976 | Cognitive Therapy and the Emotional Disorders — International Universities Press |
| Energievreters vs Energiegevers | Diverse auteurs | n.v.t. | Gebaseerd op positieve psychologie (Seligman, 2002) |
| Comfortzone naar Groeizone | Lev Vygotsky / Alasdair White | 2009 | Comfortzone model — gebaseerd op Vygotsky (1978) |
| Negatieve Gedachten Spiraal | Aaron T. Beck | 1976 | Cognitieve triade — Cognitive Therapy and the Emotional Disorders |
| Helpende en Storende Gedachten | Aaron T. Beck / Albert Ellis | 1976 | CGT/RET-traditie |
| Fight - Flight - Freeze | Walter B. Cannon / Peter Levine | 1915 | Bodily Changes in Pain, Hunger, Fear and Rage (Cannon). Freeze: Waking the Tiger (Levine, 1997) |
| Assertiviteits Werkblad | Diverse auteurs (gedragstherapie) | n.v.t. | Assertiviteitstraining — gebaseerd op Wolpe (1958) |
| Transactionele Analyse | Eric Berne | 1961 | Transactional Analysis in Psychotherapy — Grove Press |
| Dramadriehoek | Stephen Karpman | 1968 | Fairy Tales and Script Drama Analysis — Transactional Analysis Bulletin |
| Trechteren | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Gespreksvoering/besluitvormingsmodel |
| To Do List Werkblad | Diverse auteurs | n.v.t. | Algemeen planningsinstrument |
| Copingsvaardigheden | Richard Lazarus & Susan Folkman | 1984 | Stress, Appraisal, and Coping — Springer |
| De 5 Stressreacties Wiel | Diverse auteurs | n.v.t. | Gebaseerd op fight-flight-freeze-fawn-flop model |
| Slachtoffer of Verantwoordelijkheid | Stephen Karpman / diverse auteurs | 1968 | Gebaseerd op Karpman Dramadriehoek en empowerment-model |
| Grenzen Aangeven | Diverse auteurs (assertiviteit) | n.v.t. | Boundary assessment — gebaseerd op assertiviteitstraining |
| Hoe Ga Ik Om Met Conflicten | Diverse auteurs | n.v.t. | Gebaseerd op Thomas-Kilmann Conflict Mode (1974) |
| Boos Gedrag | Diverse auteurs (CGT / kinder-GGZ) | n.v.t. | Woede-management werkvorm |
| Pictogrammen Voorbeelden | Diverse auteurs | n.v.t. | Visuele ondersteuning — gebaseerd op PECS en dagplanning in GGZ |
❤️ Emotie & Regulatie (15 methodieken)
| Methodiek | Auteur(s) | Jaar | Bron |
|---|---|---|---|
| Signaleringsplan | GGZ-standaard (NL) | n.v.t. | Standaard instrument — ggzstandaarden.nl |
| Pannetjesmodel | Trudy Mooren / diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Visuele werkvorm emotieregulatie — breed gebruikt in NL GGZ |
| Emotiethermometer | Diverse auteurs | n.v.t. | Breed gebruikte schaal in CGT en kinder-GGZ |
| Wat zit er onder je boosheid? | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Emotie-eisberg model — breed gebruikt in CGT |
| Emotiewiel | Robert Plutchik | 1980 | Emotion: A Psychoevolutionary Synthesis — Harper & Row |
| Cirkel van Angst | CGT-traditie | n.v.t. | Cognitieve gedragstherapie angstmodel — gebaseerd op Clark (1986) |
| De Paniekcirkel | David M. Clark | 1986 | A Cognitive Approach to Panic — Behaviour Research and Therapy, 24(4) |
| Emotie Actieplan | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Emotieregulatie werkvorm — gebaseerd op DBT (Linehan, 1993) |
| Fasen van Rouwverwerking | Elisabeth Kübler-Ross | 1969 | On Death and Dying — Macmillan |
| Mijn Woede Vulkaan | Diverse auteurs (kinder-GGZ) | n.v.t. | Visuele werkvorm woede — breed gebruikt in kinder- en jeugd GGZ |
| Woedebeheersing Werkblad | Diverse auteurs (CGT) | n.v.t. | Gebaseerd op cognitieve gedragstherapie |
| Angst Triggers | Diverse auteurs (CGT) | n.v.t. | Triggeranalyse — gebaseerd op CGT-principes |
| Woede Triggers | Diverse auteurs (CGT) | n.v.t. | Triggeranalyse — gebaseerd op CGT-principes |
| Stress Thermometer | NCCN | 1997 | Distress Thermometer — nccn.org |
| Polyvagaal Theorie | Stephen W. Porges | 1995 | The Polyvagal Theory (2011) — W.W. Norton. NL: De Polyvagaaltheorie (2019) — Uitgeverij Mens! |
🎯 Doelen & Verandering (7 methodieken)
| Methodiek | Auteur(s) | Jaar | Bron |
|---|---|---|---|
| Ikigai | Japanse filosofie / Héctor García & Francesc Miralles | 2016 | Ikigai: De Japanse levenskunst — Unieboek/Het Spectrum |
| Je Doel Vinden Werkblad | Diverse auteurs (coaching) | n.v.t. | Doelstellingstechniek — breed gebruikt in CGT en motiverende gespreksvoering |
| Verandering - Wat maakt het succes? | Guido Vermeeren | n.v.t. | Verandermodel — guidovermeeren.nl |
| Wondervraag | Steve de Shazer | 1988 | Clues: Investigating Solutions in Brief Therapy — W.W. Norton |
| Uitzonderingsvragen | Steve de Shazer & Insoo Kim Berg | 1985 | Keys to Solution in Brief Therapy — W.W. Norton |
| SMART Doelen | George T. Doran | 1981 | There's a S.M.A.R.T. way to write management's goals and objectives — Management Review, 70(11) |
| Doelen Zetten | Diverse auteurs (CGT / coaching) | n.v.t. | Doelstellingstechniek — breed gebruikt in CGT en motiverende gespreksvoering |
🌐 Sociaal Netwerk & Omgeving (8 methodieken)
| Methodiek | Auteur(s) | Jaar | Bron |
|---|---|---|---|
| Netwerkschema | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Sociaal netwerk analyse — standaard GGZ-instrument |
| Netwerklijst | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Sociaal netwerk analyse — standaard GGZ-instrument |
| Systeemanalyse | Diverse systeemtherapeuten | n.v.t. | Gebaseerd op systeemtheorie (Von Bertalanffy, 1968) |
| Genogram | Murray Bowen | 1978 | Family Therapy in Clinical Practice — Jason Aronson |
| Tree of Life | Ncazelo Ncube & David Denborough | 2006 | The Tree of Life — Dulwich Centre Foundation — dulwichcentre.com.au |
| Team of Life | David Denborough | 2008 | Collective Narrative Practice — Dulwich Centre Publications |
| Netwerkcirkel van Lensink | Brian Lensink | n.v.t. | Sociaal netwerkinstrument — Aan de slag met Sociale Netwerken (Movisie). Zie instrumentwijzer.nl/netwerkcirkel-van-lensink |
| Kwaliteit Sociaal Netwerk | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Kwaliteitsindicator sociaal netwerk — standaard GGZ-instrument |
👨👩👧👦 Gezin — Kind & Jeugd (9 methodieken)
| Methodiek | Auteur(s) | Jaar | Bron |
|---|---|---|---|
| Meldcode en Kindcheck | Rijksoverheid (NL) | 2013 | Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling — rijksoverheid.nl |
| 3 Huizen | Susie Essex, John Gumbleton & Colin Luger | 2006 | Resolutions in Child Protection — Signs of Safety |
| Opvoedingsschijf | Nederlands Jeugdinstituut (NJi) | n.v.t. | Opvoedingsondersteunende methodiek — nji.nl |
| Mijn Relatie Met Mijn Familie | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Gezinswerkblad — breed gebruikt in kinder- en jeugd GGZ |
| Hoe Wij Communiceren? | Diverse GGZ-bronnen | n.v.t. | Communicatiewerkblad — gebaseerd op gezinssysteemtherapie |
| Beloningskaart | Diverse auteurs (gedragstherapie) | n.v.t. | Beloningssysteem — gebaseerd op B.F. Skinner (operante conditionering) |
| Plasjes en Poepjes Beloningskaart | Diverse auteurs (gedragstherapie) | n.v.t. | Zindelijkheidstraining beloningssysteem |
| Consequenties | Diverse auteurs (gedragstherapie) | n.v.t. | Consequentie-afspraken — gebaseerd op operante conditionering (Skinner, 1953) |
| Ochtend en Avondroutine | Diverse auteurs (gedragstherapie) | n.v.t. | Routinebord — breed gebruikt in kinder- en jeugd GGZ |
⛓️ Verslaving (11 methodieken)
| Methodiek | Auteur(s) | Jaar | Bron |
|---|---|---|---|
| De 12 Stappen Minnesota Model | Bill Wilson / Anonieme Alcoholisten (AA) | 1939 | Alcoholics Anonymous (1939). Minnesota Model uitgebreid door Hazelden Foundation, jaren 1950 |
| De Cirkel van Verslaving | Diverse verslavingsdeskundigen | n.v.t. | Visueel model verslavingscyclus — breed gebruikt in verslavingszorg NL |
| De Cirkel van Gedragsverandering | James O. Prochaska & Carlo DiClemente | 1982 | Transtheoretical Model of Change — Journal of Consulting and Clinical Psychology, 50(4) |
| De Cirkels van Van Dijk | Diverse auteurs (verslavingszorg) | n.v.t. | Relatiecirkels — breed gebruikt in verslavings- en seksuologische hulpverlening NL |
| Triggers bij Verslaving Werkblad | Diverse auteurs (CGT / verslavingszorg) | n.v.t. | Triggeranalyse — gebaseerd op CGT-principes in verslavingszorg |
| Terugvalpreventieplan Werkblad | G. Alan Marlatt & Judith R. Gordon | 1985 | Relapse Prevention — Guilford Press |
| Dagboek Alcoholgebruik Werkblad | Diverse auteurs (verslavingszorg) | n.v.t. | Zelfmonitoring instrument — standaard in verslavingszorg |
| Analyse Alcoholgebruik Werkblad | Diverse auteurs (verslavingszorg) | n.v.t. | Functionele analyse alcoholgebruik — gebaseerd op CGT |
| De 5 Fasen Gedragsverandering | James O. Prochaska & Carlo DiClemente | 1982 | Transtheoretical Model — Journal of Consulting and Clinical Psychology, 50(4) |
| Gedragsverandering Werkblad | Diverse auteurs | n.v.t. | Gebaseerd op Prochaska & DiClemente (1982) en Miller & Rollnick (1991) |
| Triggers bij Terugval Werkblad | G. Alan Marlatt & Judith R. Gordon | 1985 | Relapse Prevention — Guilford Press |
🧘 Mindfulness (12 methodieken)
| Methodiek | Auteur(s) | Jaar | Bron |
|---|---|---|---|
| 5-4-3-2-1 Methode | Betty Alice Erickson | n.v.t. | Sensorische groundingtechniek — breed gebruikt in traumatherapie |
| Box Breathing | Mark Divine (US Navy SEALs) | 2014 | Unbeatable Mind — Mark Divine. Oorsprong: pranayama (yoga-traditie) |
| Laat je Gedachten Verdwalen | Jon Kabat-Zinn / ACT-traditie | 1990 | Full Catastrophe Living — Delacorte Press |
| ACT Flexibele Modus | Steven C. Hayes | 1999 | Acceptance and Commitment Therapy — Guilford Press |
| Bodyscan | Jon Kabat-Zinn | 1990 | Full Catastrophe Living — Delacorte Press. Onderdeel van MBSR (Mindfulness-Based Stress Reduction) |
| Mindful Eten | Jan Chozen Bays | 2009 | Mindful Eating — Shambhala Publications. NL: Mindful eten — Ankh-Hermes |
| Het Goede in Mijn Leven | Martin Seligman | 2002 | Authentic Happiness — Free Press. Dankbaarheidsoefening |
| Wie Ben Ik? | Diverse auteurs (zelfontdekking) | n.v.t. | Zelfreflectie-oefening — breed gebruikt in coaching en therapie |
| Als Je Mij Echt Zou Kennen | Diverse auteurs (ijsberg-metafoor) | n.v.t. | IJsberg-model — gebaseerd op Freud en Virginia Satir |
| Ik Ben Een Geweldig Persoon | Diverse auteurs (positieve psychologie) | n.v.t. | Zelfwaardering oefening — gebaseerd op positieve psychologie |
| Wat Maakt Me Uniek Werkblad | Diverse auteurs (zelfontdekking) | n.v.t. | Zelfwaardering werkvorm |
| Selfcare Werkblad | Diverse auteurs (zelfzorg) | n.v.t. | Gebaseerd op selfcare-modellen in burnoutpreventie |
🚨 Crisis & Stabilisatie (4 methodieken)
| Methodiek | Auteur(s) | Jaar | Bron |
|---|---|---|---|
| Signaleringslijst Suïcide | GGZ-standaard (NL) | n.v.t. | Multidisciplinaire Richtlijn Diagnostiek en Behandeling van Suïcidaal Gedrag — GGZ Standaarden |
| Crisis Signaleringsplan | GGZ-standaard (NL) | n.v.t. | Standaard instrument in Nederlandse GGZ — ggzstandaarden.nl |
| Veiligheidsplan | Barbara Stanley & Gregory K. Brown | 2008 | Safety Planning Intervention — Cognitive and Behavioral Practice, 19(2). NL: standaard GGZ-instrument — ggzstandaarden.nl |
| Noodkaart | GGZ-standaard (NL) | n.v.t. | Crisiskaart — standaard instrument Nederlandse GGZ — ggzstandaarden.nl |
Verantwoording: Deze bronvermelding is zorgvuldig samengesteld op basis van de oorspronkelijke bronnen van elke methodiek. Waar methodieken gebaseerd zijn op breed verspreide GGZ-principes zonder één specifieke auteur, is de achterliggende theorie of traditie vermeld. De methodieken zijn in eigen bewoordingen beschreven en vertaald naar de Nederlandse GGZ-praktijk. De visuele werkbladen zijn eigen producties op basis van de genoemde bronnen.
Samengesteld voor: GGZ Methodieken Toolbox — ggz-toolbox.nl | Mind & Boxing, KvK 72566345 | Fokkerstraat 25, 5061 ST Oisterwijk | Juni 2026
Samengesteld voor: GGZ Methodieken Toolbox — ggz-toolbox.nl | Mind & Boxing, KvK 72566345 | Fokkerstraat 25, 5061 ST Oisterwijk | Juni 2026